Şark Faşizmi

Siyaset bilimi, çoğu zaman yeni rejimlerden önce yeni kavramlarla sınanır. Tarihte bazı dönemler vardır ki eski kurumlar varlıklarını sürdürürken onları açıklayan kavramlar eskimeye başlar. Bugün karşılaştırmalı siyaset literatürünün karşı karşıya olduğu temel sorunlardan biri de budur. Yirminci yüzyılın faşizm, totalitarizm, patrimonyalizm, sultanizm ve otoriterlik kavramları; çağdaş kişiselci iktidar biçimlerinin önemli yönlerini açıklamaya devam etmektedir. Ancak modern devletin kişiselleştiği, devletin yöneticilerinin mülküne dönüştüğü, seçimlerin sürdüğü, piyasa ekonomisinin biçimsel olarak korunduğu; buna karşılık hukukun öngörülebilirliğinin zayıfladığı (hukuk devletinin silikleştiği) ve kamusal kurumların giderek sadakat ağları etrafında yeniden örgütlendiği melez siyasal düzenler, mevcut tipolojilerin yetersizliğini haber vermektedir. Tam bu aşamada Prof. Mehmet Altan, babası duayen gazeteci ve yorumcu Çetin Altan’ın 2004 yılında Milliyetgazetesindeki bir köşe yazısında dile getirdiği “Şark Faşizmi” kavramını gündeme getirdi. Bu; incelenmeye, geliştirilmeye değer bir kavramdı. İzleyen çalışma, bu düşüncenin ürünüdür.