Musa Dağ'da Kırk Gün

Yıl 1915. Bir imparatorluk çöküyor, bir halk siliniyor. Paris’in salonlarından Suriye’nin dağ köylerine dönen Gabriel Bagradian, atalarının toprağında kendisini bekleyen şeyin bir miras değil, bir hüküm olduğunu anladığında çok geçtir: Yedi Ermeni köyü tehcir emrini almıştır. Önlerinde iki yol vardır çölde ölmek ya da dağa çıkmak. Beş bin insanla birlikte Musa Dağı’na çıkmayı seçer. Yanında bir avuç eski tüfek, bir Fransız eşi, on dört yaşında bir oğul ve bir halkın bütün ağırlığı vardır. Kırk gün boyunca o dağda olanlar, tarihin küçük dipnotlarına sığmayacak kadar büyüktür. Toprağa gömülen kilise çanları. Gece siperlerinde fısıldanan dualar. Bir babanın oğlunun mezarı başında ettiği sessiz yemin. Ve ufukta, Akdeniz’in karanlığında belki gelecek, belki hiç gelmeyecek bir geminin hayaleti. Franz Werfel, bu romanı 1933’te Hitler’in iktidara gelişinin eşiğinde yazdığında kendi halkının da kaderini seziyordu. Naziler kitabı yasakladı. Çünkü Hitler altı yıl sonara, ‘Sonuçta kim hatırlıyor ki Ermenilerin yok edilmesini?’ diye soracaktı. Werfel’in cevabı bu romandı: Herkes hatırlayacak. Musa Dağ’da Kırk Gün, yalnızca bir direnişin değil, unutulmaya direnen hafızanın da romanıdır. Bir babanın, bir halkın ve bir dağın hikâyesi anlatıldıkça büyüyen, susturuldukça güçlenen.